materiały partnera
Punkt wyjścia jest jednoznaczny: umowa kredytu wymaga zgodnych oświadczeń woli obu stron. Jeżeli osoba, na której dane zawarto umowę, nie złożyła oświadczenia woli, umowa jej nie wiąże — nie doszło bowiem do jej zawarcia z tą osobą. Nie ma znaczenia, że instytucja działała w dobrej wierze ani że sprawca posługiwał się prawdziwymi danymi. Konsekwencją jest brak podstawy do żądania zapłaty, a wszelkie pobrane od poszkodowanego kwoty stanowią świadczenie nienależne.
To zagadnienie decyduje o przebiegu sprawy. To instytucja dochodząca zapłaty musi udowodnić, że umowa została zawarta z konkretną osobą — a zatem przedstawić dokument opatrzony jej podpisem albo wykazać, że doszło do skutecznego zawarcia umowy w formie elektronicznej z zachowaniem procedur identyfikacji. Osoba, której dane wykorzystano, nie ma obowiązku dowodzenia okoliczności negatywnej, czyli tego, że umowy nie zawierała. W praktyce podstawowym dowodem bywa opinia biegłego grafologa albo wykazanie, że w dacie zawarcia umowy poszkodowany przebywał w innym miejscu.
Kancelaria prowadzi sprawy bankowe, w tym postępowania dotyczące zobowiązań zaciągniętych z wykorzystaniem cudzych danych osobowych.
Po pierwsze, należy złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa — posłużenie się cudzymi danymi w celu wyrządzenia szkody majątkowej jest czynem zabronionym, a wszczęte postępowanie karne stanowi istotny element materiału dowodowego w sprawie cywilnej. Po drugie, trzeba skierować do instytucji pisemną reklamację, kwestionując zawarcie umowy i żądając przedstawienia dokumentacji stanowiącej podstawę roszczenia. Po trzecie, warto sprawdzić raport z Biura Informacji Kredytowej i biur informacji gospodarczej, aby ustalić, czy nie zaciągnięto również innych zobowiązań.
Zobowiązanie, które nie powstało, nie może stanowić podstawy przetwarzania danych w rejestrach dłużników. Wniosek o usunięcie wpisu kieruje się do instytucji, która przekazała dane — to ona, nie biuro informacji kredytowej, dysponuje uprawnieniem do korekty. Do wniosku warto dołączyć potwierdzenie złożenia zawiadomienia o przestępstwie. Bezpodstawny wpis może naruszać dobra osobiste, a jeżeli spowodował wymierną szkodę — na przykład odmowę udzielenia kredytu i utratę zadatku przy zakupie mieszkania — stanowi podstawę roszczenia odszkodowawczego.
Jeżeli instytucja podtrzymuje żądanie zapłaty, sprawa trafia do sądu — najczęściej w formie nakazu zapłaty. Kluczowe jest wówczas zachowanie terminu na wniesienie sprzeciwu i podniesienie zarzutu niezawarcia umowy. Możliwe jest również wytoczenie powództwa o ustalenie, że stosunek prawny nie istnieje, co bywa właściwe wtedy, gdy instytucja nie występuje do sądu, ale utrzymuje wpisy w rejestrach i kieruje wezwania. Powództwo takie pozwala definitywnie zamknąć sprawę.
Osoby, które padły ofiarą wyłudzenia albo utraciły dokument tożsamości, mogą skorzystać z rejestru zastrzeżeń numeru PESEL — instytucje finansowe mają obowiązek weryfikować zastrzeżenie przed zawarciem umowy, a zawarcie jej mimo aktywnego zastrzeżenia pozbawia je możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia. Warto również okresowo sprawdzać raporty kredytowe, ponieważ najwięcej problemów sprawiają zobowiązania ujawniane dopiero po kilku latach, gdy odtworzenie okoliczności staje się trudniejsze.
Więcej informacji o zakresie wsparcia znajduje się w dziale porady prawne. Jeżeli otrzymałeś wezwanie do zapłaty dotyczące zobowiązania, którego nie zaciągałeś, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
